Apta leaves vs Kanchan leaves

 

कांचन ,Bauhinia variegata

कांचन ,Bauhinia variegata

apta dasara leaf sona

 

dasara apta leaves
apta tree in hindi
apta tree uses
bidi leaf tree
apta tree scientific name
apta tree in telugu
bauhinia racemosa leaves
apta tree in marathi
apta leaves vs kanchan leaves

कांचन ,Bauhinia variegata,ऒर्कीड ट्री,Orchid Tree, माउंटन एबनी,mountain ebony

Bauhinia racemosa आपटा

 

Ranjeet Actor

‘Madhuri Dixit was very scared to do a rape scene with me in Prem Pratigyaa. After the shot, she said she couldn’t even feel me touching her.’

‘I was a villain in films, but not in my personal life.’

Ranjeet gets candid about his ‘villainous’ career.

IMAGE: Ranjeet at his bungalow. Photograph: Hitesh Harisinghani/Rediff.com

Ranjeet‘s bungalow looks like the sets of the many masala movies he has starred in.

The interiors have a Mediterranean feel, with white-washed cubist structures, terracotta floors and a cobbled pathway leading up to the terrace. The terrace has a swimming pool as well as a garden.

Ranjeet, whose real name is Gopal Bedi, has starred in more than 200 films, with some of the biggest names in the movie business.

The actor made a successful career playing the villain, and was refreshingly candid in this chat with Sonil Dedhia.

Early life

I was born in in Amritsar, the eldest of the four siblings.

My father Dwarakaprasad Bedi had an electrical accessories factory in Delhi.

Growing up, I played soccer and wanted to be a sportsman. During college, my friends joined the air force. I filled up a form as well and got selected. I started training as an air force cadet.

While studying, I got romantically involved with the instructor’s daughter (laughs) and was immediately expelled. So I returned home.

During the same time, I met a UK-based film enthusiast named Ronnie Singh at a party in Delhi. He offered me a role in a film that he was planning to make. Since I didn’t have any work, I agreed.

He asked me to accompany him to Mumbai. My father was orthodox. I knew he would not let me work in the movies. So I lied to my parents, saying I was going to Mumbai for sightseeing.

‘I was in awe of Nargis’

IMAGE: Ranjeet poses against his beautiful terrace swimming pool. Photograph: Hitesh Harisinghani/Rediff.com

My first night in Mumbai was very memorable.

Ronnie was staying at (director) Chetan Anand’s home and took me there. It was a sea-facing bungalow in Juhu (northwest Mumbai).

I was chatting with Chetan Anand, when I heard a woman’s voice. It was Priya Rajvansh. It was the first time I had come face-to-face with an actress. She was fair, tall, and very beautiful. Anybody could have fallen in love with her.

The next day, Ronnie put me up at the Sun ‘n’ Sand Hotel in Juhu.

In the evening, he asked me to meet him in the hotel’s pool-facing restaurant. There were a lot of beautiful girls, lying on the sun beds wearing bikinis. I couldn’t get my eyes off them.

After some time, Sunil Dutt, who was in the swimming pool, joined us. He had a flamboyant personality and looked very charming.

Duttsaab took us home in his sports car, an MG convertible. I was really impressed with his luxurious lifestyle.

Duttsaab took us to his terrace, where a party was just about to begin. He changed into a blood red lungi and kurta, and looked very handsome.

Drive away mosquitoes, dust and bacteria easily

Mosquito Killer

A lantern that not just provides light

Solar Lantern Set

Duttsaab chatted about movies with his guests. I remember feeling like an outsider. I would laugh when they laughed.

At around 1 am, a servant called us for dinner. Duttsaab told him that they were still having drinks.

Then, around 2.30 am, I heard a voice, “Duttsaab!”

Everyone stood up and said, “Namaste bhabhiji.”

It was Nargis Dutt.

“Duttsaab,” she said, “the food has been warmed three times.”

I was in awe of Nargisji. I had only seen her in films. I heard stories that actresses were very snobbish and would not do any work. But Nargisji was in front of me in the middle of the night, happily serving food that she had cooked and entertaining guests.

Partying with Raj Kapoor, Sanjay Khan

The third day in Mumbai was also very memorable.

Ronnie said he would take me to a film studio. I was excited. We went to RK Studios.

Raj Kapoor had a great personality, and one of the most humble men I have ever met. I still remember his style of dipping rusk in tea and eating it.

He took us to a private theatre and showed us a song from Mera Naam Joker. While watching it, suddenly, Rajsaab said, “Stop it. Reel nikal ke mere paas lao.”

I saw a small solution bottle in Rajsaab‘s hands. He took the reel, cut out some part, applied some solution, pressed it with his hands, stuck the reels again and then gave it back to play. I was wondering what he was doing. He played the song again and said, “Haanji abhi song ka tempo thoda fast ho gaya.

He had edited some part out.

Later in the evening, he invited us home for dinner and drinks.

Randhir Kapoor made the first round of drinks. The drinks continued way passed midnight.

A servant came and asked whether he should warm the food. Rajsaab said, “Haan tum khaana garam karo tab tak hum sharaab khatam karte hai.”

After an hour, the servant came again. Rajsaab told him to wait.

Around 2 am, the servant asked whether he should serve food. By then, Rajsaab was drunk. We finally had dinner at 3.30 am.

As Ronnie was driving me to my hotel, I asked whether it was a fashion amongst celebrities to drink every night and eat very late (Laughs).

Life went on like this for a few days. Every day I would meet a new star.

Then, one day, Ronnie said he had fixed up a meeting with a young actor at the Taj to finalise him for a film.

After waiting for almost an hour, I saw a young boy walking towards us. He removed his slippers and sat on the sofa with folded legs. I was shocked as the ambience at the restaurant was very sophisticated.

He had a lisp and stammered.

It was Jeetendra.

One day, I received a call from Sanjay Khan, inviting me home for a party.

The party was something I had only seen in Hollywood movies. There was exotic food and foreign liquor. Girls were mingling with the guests.

After a while, I saw Feroz Khan swaggering in with his girlfriend.

‘In the mornings, there would be script reading sessions. In the evenings, there would be parties’

IMAGE: Ranjeet in Feroze Khan’s Dharmatma.

Ronnie decided to rent a four bedroom bungalow in Juhu and convert it into an office to work on his film, Zindagi Ki Rahein. The rent was Rs 1,200. I started living in the house.

I was supposed to the play the lead and Jayantsaab (Amjad Khan’s father) was cast in a supporting role.

In the mornings, there would be meetings and script reading sessions and in the evenings, there would be parties.

But the film’s financers backed out. So Ronnie decided to return to London, arrange for finance, and come back to make the film.

I was left behind alone, with the entire bungalow at my disposal.

Ronnie did not return for almost a month and the bills were rising. I was under a lot of pressure. One day, I told Duttsaab about it. He told me to pack my stuff and shift to his guest house.

I stayed there for some time, then moved to a paying guest accommodation. My meals were sorted, as I would either eat at Duttsaab‘s house or with Sanjay and Feroz Khan.

At the same time, I was introduced to Dilip Kumar and his younger brother S N Khan. One day Dilipsaab asked me where I was staying and I told him.

He asked me to move in to his sister’s vacant bungalow in Bandra. So I did.

One day, I decided to pack my bags and return to Delhi, as I was not getting any film work.

Later, I realised this happened because Ronnie introduced me to stars as his friend and not someone who wanted to become an actor.

‘How I got my first film Reshma Aur Shera

IMAGE: Ranjeet in Reshma Aur Shera.

One day I was having lunch in Bandra (northwest Mumbai). A friend of mine from Delhi met me there. Like me, he had come to Mumbai with the aspiration of working in films, but he did not have any luck.

He knew I was close to Duttsaab and that Duttsaab was making Reshma Aur Shera. He asked me to put in a word for him.

As I reached Duttsaab‘s office, his manager came running to me and said, “Arre, Goliji (Ranjeet’s pet name is Goli) kaha ho aap?

He said Duttsaabwas looking for me, as he wanted to cast me as Waheeda Rehman’s brother in the film.

I was shocked.

Reshma Aur Shera was supposed to be directed by Sukhdev. Bhanu Athaiya was the costume designer. It was very surprising to see a woman taking my measurements. During the filming, we became good friends.

After my first costume trial, she had told me to call her for the final trial after a week. When I called her, she refused to take my calls.

I went to Duttsaab‘s office, where I learnt that I was out of the movie!

I wasn’t aware that Sukhdev had a problem with casting me in the film.

That evening I met Sanjay Khan and told him I wasn’t doing Reshma Aur Shera. He asked me to accompany him to Pune for a race. So I went with him.

Meanwhile, Duttsaab was furious that I did not attend the dress rehearsals. He wasn’t aware that my name had been removed from the cast.

The next day, I decided to go and complain to Duttsaab that I was thrown out of the film. When he saw me, he held me by the collar and said, “Who do you think you are? I offered you a film and you don’t turn up for the rehearsals?”

I explained myself and he was stunned. He called his manager and told him that I was doing the film and no further changes were to be made in the cast.

This is how I got Reshma Aur Shera.

‘I signed Sawan Bhadon for Rs 1,500′

IMAGE: The different shades of Ranjeet in Sawan Bhadon.

I signed Sawan Bhadon for Rs 1,500. After a week of shooting, I was given a cheque of Rs 250. I kept it for a long time, as a memento.

Duttsaab was very generous. He paid me Rs 12,000 for Reshma Aur Shera.

I signed my next film Sharmeelee for Rs 1,500. I immediately rented a bungalow for Rs 500.

The first rape scene

IMAGE: Ranjeet in Sharmeelee.

Reshma Aur Shera was shot in Jaisalmer. I shared a tent with Amitabh Bachchan, Ali Raza and Thapa.

I really had a good time working on the film.

Raakhee was impressed with my acting and told me to meet director Samir Ganguly, who was making Sharmeelee. She had already signed the film.

I was offered the role of a molester, and I agreed.

I invited my entire family for the film’s premiere in Delhi. When they saw me trying to rape the heroine, they walked out of the theatre. My parents were furious. When I returned home, my mother told me to get out of the house.

To calm them down, I requested Raakhee to meet my family and assure them about the profession. That helped a lot.

Since then, filmmakers started casting me in negative roles. Producers and distributors would demand a rape scene in the film to increase its viability. I never thought I would become so famous.

I laugh it off when people call me a rapist. I was a villain in films, but not in my personal life. It was just my job.

The most difficult rape scene was with Reena Roy in Sunil Dutt’s Daku Aur Jawan.

Duttsaab had conceived the scene in a temple. There were lamps lit all over and a slight wrong step would have had the oil spilling on us. We were so scared to do the scene that we almost decided to scrap it.

I remember Madhuri Dixit was very scared to do a rape scene with me in Prem Pratigyaa. After the shot, she said she couldn’t even feel me touching her.

I would do my rape scenes very gently. I would always give cues to actresses during the scenes.

‘Women were scared of me. They often found me creepy’

IMAGE: Ranjeet in a scene with Rekha.

Women were scared of me. They often found me creepy.

Parents refused to marry their daughters to me.

At the same time, I had some crazy fan girls. I had my share of link ups and affairs too.

I had a live-in relationship with a girl, who was my friend since I started my career. We got married, but a year-and-a-half later, she walked out. We had known each other for 12 years. It was a tough phase in my life.

‘I wasn’t enjoying the kind of films that were being made’

IMAGE: Ranjeet and Viju Khote in Inquilaab.

During the mid-1980s, I felt my work was getting monotonous. I was shooting continuously, sometimes for 25, 30 films at a time.

I was so busy that I couldn’t attend my brother’s wedding.

I was doing 80 films when I decided to call it a day.

I wasn’t enjoying the kind of films that were being made. Kader Khan was writing most of the films and almost all had double meaning dialogues.

‘Rekha requested if I could shoot my film in the mornings as she wanted to spend the evenings with Amitabh’

IMAGE: Ranjeet, Kajol and Aashif Sheikh in Karan Arjun.

After I quit acting, I wrote a script and decided to direct a film with Dharmendra, Rekha and Jaya Prada.

Rekha and I were good friends since I gave the first shot of my life with her in Sawan Bhadon.

The entire first schedule of Kaaranama was an evening shift. One day, Rekha called and requested if I could move the schedule to a morning shift as she wanted to spend the evenings with Amitabh Bachchan.

I cordially refused, so she left the film and returned the signing amount.

I had to delay the film and Dharmendra got busy with other commitments. He suggested Anita Raaj instead of Rekha.

Ultimately, I made the film with Farah, Kimi Katkar and Vinod Khanna. It did average business (when it released in 1990).

Later, I made Gajab Tamasha) (1992) with Anu Agarwal and Rahul Roy, but it failed.

‘I met my wife through Chunky Pandey’s mother’

IMAGE: Ranjeet with his wife Aloka. Photograph: Pradeep Bandekar

I met my wife, Aloka, through Chunky Pandey’s mother, Snehalata.

In those days, actresses and aspiring girls would go to her for beauty treatment.

I was initially hoping to cast a fresh face in Kaaranama, so I had asked Snehalata to look for a newcomer actress.

She sent this beautiful girl and I immediately finalised her for my film.

But circumstances were not in my favour, and that’s why I had to change the script and the cast.

She accepted that, and instead assisted me on the film. My parents liked her and asked me to marry her. I married her in 1986.

My daughter Divyanka is a successful fashion and jewelry designer. She currently works with Manish Arora and is planning to launch her collection soon.

My son Chiranjeev was keen to become a Formula One driver, but unfortunately, the sport isn’t big in India. He is finding it very hard to find sponsors. He has shown an interest in acting, so I am planning to launch him soon.

ranjeet actor
ranjeet actor son
ranjeet son
ranjeet family
ranjeet actor daughter
ranjit actor family
ranjeet age
ranjeet daughter
ranjeet wife

 

The great राणा संगा आणि त्याचा पराक्रमी पुत्र राणा प्रताप

शाळेच्या इतिहासात मेवाडच्या ‘राणा संगा’ची ओळख अंगावर अनेक जखमा मिरवत लढणारा योद्धा अशी होती. त्याच्या अंगावर ऐंशी जखमा होत्या असं चित्तोडची गाईड मला म्हणाली. जखमांचा अधिकृत स्कोअर मला कुठेही सापडला नाही. असो, पण शाळेनंतर मी राणा संगाला तसा विसरूनच गेलो होतो. तो पुन्हा डोक्यात आला २००५ साली एका कार्यक्रमात!

सचिन तेंडुलकरने पस्तीस शतकांचा विक्रम केला म्हणून लता दीदींच्या हस्ते त्याचा सत्कार मी दादरच्या यशवंत नाट्य मंदिरात आयोजित केला होता. सचिनच्या टेनिस एल्बोपासून विविध दुखापतींची चर्चा वर्तमानपत्रांत होत होती. त्यावेळी सचिनचं कौतुक करताना लतादीदी म्हणाल्या, ‘‘सचिन तुम्ही आमच्या संघाचे राणा संगा आहात. त्याला जशा अनेक जखमा होऊनही तो लढला. तसे तुम्ही लढत आहात.’’ लोकांनी टाळ्या मारल्या. दोघांमधली तुलना अत्यंत योग्य होती. लतादीदींच्या इतिहासाच्या ज्ञानाचं मला कौतुक वाटलं. अर्थात प्रेक्षकांतल्या किती मंडळींना राणा संगा आठवत होता देव जाणे! सचिनलाही शाळेत इतिहास वाचताना राणा संगा हे नाव कानावरून गेल्याचं स्मरत होतं की नाही, मला ठाऊक नाही.

माझ्या मनावर ते वाक्य कोरलं गेलं आणि चितोडला गेल्यावर राणा संगाच्या पाऊलखुणा मी शोधायला लागलो. ‘गाईड’ने एक मंदिर दाखवून शेवटी इथे त्याच्या जखमांवर उपचार झाले वगैरे सांगितलं. त्याने ज्या आत्मविश्‍वासाने सांगितलं ते पाहून जखमांनी विव्हळणारा राणा संगा आणि मागच्या जन्मात राजवैद्य असणारा गाईड डोळ्यांसमोर आले. खरं तर राणा संगा चित्तोडला परतला की नाही याचा उल्लेख नाही. पण असेलही कदाचित. पण गाईड मंडळींच्या वर्णनातली सत्यता ही चिंबोरीच्या आंगड्यामधल्या गराएवढी छोटी असते. पण असते टेस्टी! चित्तोडला गेलात तर आधी इतिहास वाचून जा. मगच ते बुरूज तुमच्यासमोर जिवंत होतील.

तुम्हाला राणा संगाच्या घोड्याच्या टापांचा आवाज ऐकू येईल आणि एक हात आणि डोळा गमावलेला लढवय्या राणा संगा डोळ्यांसमोर उभा राहील. कर्णावती ही त्याची तेजस्वी पत्नी तुम्हाला देवी भासेल. आयुष्यात फार लवकर लढाईत त्याने एक हात आणि डोळा गमावला. पण तरीही तो लढत राहिला. त्याला स्वातंत्र्ययोद्धा म्हणायला हरकत नाही. कारण तो परकीय आक्रमकांशी लढला. आधी इब्राहिम लोधीशी, जो अफगाण राजा होता आणि मग बाबराशी! त्याने लोधीला हरवलं. तो बाबराला हरवू शकला नाही कारण फितुरी! बाबराला त्याच्या देशात ‘परत जा’ हे सांगायला त्याने ज्या ‘सिलहादी’ या विश्‍वासू सरदाराला पाठवलं त्यानेच राणा संगाच्या पाठीत खंजीर खुपसला. त्याने पक्ष सोडला, पक्षांतर केले. किती अनुवंशिक रोग हा आहे पहा. अजूनही उद्भवतोय. सिलहादीने येऊन राणा संगाला सांगितलं, ‘युद्ध अटळ आहे’ आणि ऐन युद्धाच्या वेळी तीस हजार सैन्याला घेऊन बाबराला मिळाला. परदेशी यवनांसाठी पायघड्या या अशा हिंदूंनीच घातल्या.

राणा संगा शर्थीने लढला. जखमी झाला. त्याच्या सैन्याला वाटलं तो धारातीर्थी पडला. त्यामुळे सैन्यात हलकल्लोळ माजला. बाबर जिंकला. बाबराने जिंकल्यावर पहिली गोष्ट काय केली असेल तर फितूर सिलहादीचा शिरच्छेद केला. त्यालाही ठाऊक होतं की, साप हा ठेचायचाच असतो. राणा संगा जखमांतून पुन्हा उभा राहिला. त्याने शपथ घेतली. बाबरला हरवल्याशिवाय चितोडवर पाय ठेवणार नाही. पण बाबराच्या तोफगोळ्यासमोर पुन्हा हरला. त्यानंतर काही वर्षांनी गुजरातच्या बहादूर शहासमोर कोसळणार्‍या चित्तोडमध्ये राणी कर्णावतीने शेकडो स्त्रियांसह दुसरा मोठा जोहार केला व तुमच्या डोळ्यात टचकन पाणी येत असेल तर चितोडवर राजपूत स्त्रियांचा टाहो तुम्हाला स्पष्ट ऐकायला यायला हवा. नसाल तर चितोडवर बिअर-व्हिस्की शोधणारे लोकही भेटतात. राणा प्रताप हा राणा संगाचा नातू. तुम्हाला राणा प्रताप अनुभवायचा असेल तर तो चितोडवर अनुभवता येत नाही, तर नायद्वारापासून ११ मैल नैऋत्येला हळदीघाटात जायला हवे. गोगुंदा आणि खमणोर यांच्यामध्ये डोंगरांच्या ज्या बिकट आणि दुर्गम रांगा आहेत त्यातल्या एका अरुंद वाटेला हळदीघाट म्हणतात. जसं शिवाजी महाराजांचं शौर्य अनुभवायचं असेल तर सह्याद्री तुडवायला हवा, तसं राणा प्रताप अनुभवायला अरवलीपर्वत पालथा घालायला हवा.

तिथला प्रत्येक दगड तुम्हाला त्याच्या पराक्रमाची गाथा सांगतो. आता कारने जाताना तो घोड्यावरचा अनुभव येत नाही. पण इतिहासाचा हात नाही तरी बोट धरल्याचा अनुभव येतो आणि आपल्या परंपरेचा अभिमान वाटायला लागतो. शिवाजी महाराज आणि राणा प्रताप यांची कर्तबगारी ही स्वातंत्र्याची खरीखुरी व्याख्या आहे. राणा प्रतापचा राज्याभिषेक चितोडला झाला नाही. कारण चितोड अकबराकडे होते. तो कुंभलगढला झाला. त्यावेळी प्रताप बत्तीस वर्षांचा होता. अरवली पर्वतावरचा १०० मैल लांब आणि ६०-७० मैल रुंद एवढाच भूप्रदेश हे प्रतापचं राज्य होते. बाकी सर्व ठिकाणचे राजपूत राजे अकबराचे मांडलिक होते. अनेकांनी आपल्या तरण्या पोरी अकबराला आणि त्याच्या नातेवाईकांना नातेसंबंध जोडण्यासाठी दिल्या होत्या. राणा प्रताप गवतावर झोपला. कंदमुळं, फळं खाऊन जगला वगैरे कथा सर्वांनाच पाठ असतील. पण हळदीघाटीतून जाताना डोळ्यांसमोर इतिहासाच्या पुस्तकातलं ते चित्र उभं राहतं. तो हत्तीवर बसलेला मानसिंग, हत्तीच्या गंडस्थळापर्यंत पाय रोवून उभा असलेला चेतक घोडा आणि भाला फेकायच्या तयारीतला राणा प्रताप! माझ्यासाठी ते चित्र हा मूलभूत स्वातंत्र्याचा ध्वज आहे. तो मानसिंग राणा प्रतापला त्या अरवली पर्वताच्या जंगलात भेटायला आला तेव्हा त्याच्याबरोबर राणा प्रतापने जेवणही घेतलं नाही. मानसिंग ज्या जागी जेवायला बसला होता, त्या जागी गंगाजल आणि गोमूत्र शिंपडून त्याने ती जागा पवित्र करून घेतली. त्या हळदीघाटीच्या लढाईत मानसिंग वाचला.

अनंत जखमांनी चेतकचा मृत्यू झाला. पण पुढे मानसिंगला प्रतापने पिटाळून लावलं. अकबराने प्रतापवर वारंवार सैन्य पाठवलं, पण प्रताप अजिंक्य राहिला. प्रतापच्या स्वातंत्र्यलालसेवर लुब्ध होऊन काही रजपूत राजे त्याला येऊन मिळाले. प्रताप हे स्वातंत्र्याचं दुसरं नाव बनले. एकदा अकबराने बिकानेरचा राठोड सरदार पृथ्वीराजला सांगितलं की, प्रताप शरण येतोय. तेव्हा बातमीतला खरेपणा जाणून घेण्यासाठी पृथ्वीराजने प्रतापला पत्र पाठवलं. त्यात लिहिले, ‘‘जर प्रताप अकबरला आपल्या तोंडाने बादशहा म्हणेल तर सूर्य पश्‍चिमेला उगवेल. मी आपल्या मिश्यांना पीळ देऊ की तलवारीने स्वत:च्या शरीरावर प्रहार करू.’’ प्रताप बादशहापुढे झुकणार नाही हा केवढा विश्‍वास होता त्याला! त्याला प्रतापने उत्तर दिलं. ‘‘या मुखातून अकबराचा तुर्क म्हणूनच उल्लेख होईल. सूर्य पूर्वेला उगवेल. जोपर्यंत प्रतापने आपली तलवार मोगलांच्या डोक्यावर धरली आहे तोपर्यंत खुशाल मिश्यांना पीळ द्या.’’ हे ऐकल्यावर आपले हातही नकळत आपल्या तुटपुंजा मिश्यांकडे जातात. मरेपर्यंत प्रतापने बराच मारवाड मुक्त केला. पण चितोड तो मुक्त करू शकला नाही. त्याच्या सरदारांनी त्याला वचन दिलं की, ‘‘आम्ही चितोड मुक्त करू.’’ तेव्हा त्याने प्राण सोडला.

चितोडहून मी उदयपूरला गेलो तेव्हा उदयपूरचं सर्व वैभव, ते भव्य महाल, त्यातली झुंबरं, ते डोळे दिपवणारं क्रिस्टल, मार्बलचा झगमगाट मला चितोडच्या भग्न अवशेषांपुढे क्षुद्र वाटायला लागला. स्वातंत्र्यातली मीठभाकरही पारतंत्र्यातल्या पक्वान्नापेक्षा चविष्ट असते हे चितोड दाखवतं. दिल्लीतल्या ‘हुकूमशाही’ला स्वातंत्र्याच्या काही ठिणग्या भस्मसात करू शकतात हा धडा प्रताप आणि पुढे मराठ्यांनी दिलाय. इतिहासातून शिकायचं असतं ते हेच!

 

प्राचीन अद्भुत

महाराष्ट्रात अनेक ऐतिहासिक स्थळे आहेत. जी अतिप्राचीन असून पर्यटकांनी अद्याप त्याचा कानोसा घेतलेला नाही. चला तर मग महाराष्ट्रातील अशाच अतिप्राचीन स्थळांची माहिती घेऊया.

हरिश्चंद्र गड .. ठाणे, पुणे आणि नगर जिह्याच्या सीमेवर हरिश्चंद्र गड वसला असून तीन हजार वर्षांपूर्वीपासून हा गड अस्तित्वात असल्याचे येथील ग्रामस्थ सांगतात.१७ व्या शतकात हा गड मोघलांकडून मराठय़ांनी आपल्या ताब्यात घेतला. गड समुद्रसपाटीपासून उंच माथ्यावर असल्याने येथे बराच गारवा जाणवतो, तर गडा भोवतालची दरी पावसाळय़ात हिरवळीने नटते. गडावर गणेश मंदिर, व्याघ्र शिल्प आणि शंकराची पिंड असून येथील शिळाही कोरण्यात आल्या आहेत. तर गडावर मूषकवाहन मकर-रती अशा अनेक कोरीव प्रतिमा पाषाणावर आढळतात. हरिश्चंद्र गड मुंबईपासून २०० कि.मी. अंतरावर असून वाहनाद्वारे या गडावर पोहोचता येईल.

 छत्तीसगड.. दंतेवाडा जिह्यात एका गडावर गणेशाची अतिप्राचीन मूर्ती होती. काही समाजकंटकांनी ती मूर्ती ५० फूट खोल दरीत फेकून दिली. गडावर मूर्ती जशीच्या तशी बसवण्याचा गावकऱयांनी विडा उचलला आणि जिल्हाधिकाऱयांसह सगळेच कामाला लागले. अखेर शोध मोहिमेनंतर भंजन झालेल्या मूर्तीचे अवशेष गावकऱयांनी गोळा करून पुन्हा जोडले व १३०० वर्षे गणेशाची मूर्ती पुन्हा ढोलकल गडावर विराजमान झाली. या घटनेमुळे कोणाच्याही ठायी नसलेला ऐतिहासिक ‘ढोलकल पर्वत’ पर्यटकांच्या नकाशावर आला आणि पर्यटकांची पावले आपसूकच या गडावर वळायला लागली. महाराष्ट्रात अनेक ऐतिहासिक स्थळे आहेत. जी अतिप्राचीन असून पर्यटकांनी अद्याप त्याचा कानोसा घेतलेला नाही.

नैसर्गिक सौंदर्य आणि विविधतेने नटलेला महाराष्ट्र पर्यटनाच्या बाबतीत आजही अव्वल आहे. इथले अभेद्य महाकाय गडकिल्ले प्राचीन असून आजही ताठ मानेने उभे आहेत. इथली ऐतिहासिक मंदिरे, लेणी आजही पर्यटकांना आकर्षित करतात. मात्र या ऐतिहासिक स्थळांची नोंद पुरातत्व खात्याकडे होऊनही या पर्यटन स्थळांचा हवा तसा विकास झालेला नाही. ऐवढेच काय तर ही अद्भुत ऐतिहासिक स्थळे अजूनही लपलेलीच आहेत. प्रसिद्धीअभावी ही स्थळे पर्यटकांच्या दृष्टिक्षेपात आलेली नाहीत.

शिवथर घळ .. रायगड जिह्यातील बारसगावजवळच शिवथर वसले आहे. घाटमाथ्यावर नयनरम्य गुहा असून येथे समर्थ रामदास स्वामींनी सुमारे २२ वर्षे वास्तव्य केल्याचे सांगितले जाते. याव्यतिरिक्त शिवथर येथे धबधबा असून पावसाळय़ात येथील निसर्गाचे विहंगमय दृष्य पाहण्यासारखे असते. हे मुंबईपासून २०० किमी अंतरावर असून कोकण रेल्वेने वीर स्थानकात उतरून जाता येईल.

घृष्णेश्वर..  बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी एक असलेले घृष्णेश्वर पुरातन मंदिर संभाजीनगरमधील दौलताबादजवळ आहे. हे मंदिर १८व्या शतकातले आहे. येथील प्रसिद्ध अजिंठा-वेरूळ लेणी पाहण्यासाठी पर्यटक येतात; परंतु या मंदिराला भेट न देताच ते निघून जातात.

मानसरः..नागपूरमधील रामटेक येथे मानसर वसले आहे. प्राचीन परंपरा, पराक्रम याचे अद्भुत दर्शन मानसर येथे पुरातत्व मंदिर आणि येथे आढळलेल्या पौराणिक वास्तूंमधून दिसून येते. दगडात कोरलेली प्राचीन मंदिरे आणि काही शिल्पे आजही डौलाने उभी आहेत. उंच डोंगरमाथा व भोवताली असलेले तलाव हे मानसर, रामटेकच्या नैसर्गिक सौंदर्यात अधिकच भर घालतात. मानसर मुंबईपासून ८८१ किमी अंतरावर असून नागपूर येथे विमानाद्वारे अथवा रेल्वेद्वारे रामटेक स्थानकात उतरता येईल.

कोंढाणा गुंफा..  लोणावळय़ातील कार्लागडापासून १६ किमी अंतरावर कोंढाणा गुंफा आढळून येते. बुद्ध गुंफापैकी एक असलेल्या कोंढाणा गुंफेत प्राचीन शिल्पे आढळून येतात. या गुंफामध्ये स्तुप आढळून येतात. ३३व्या शतकात झालेल्या एका भूकंपात या गुंफांचा  काही भाग कोसळला. मात्र काही अवस्थेत आजही गुंफेचा काही भाग शिल्लक आहे. कोंढाणा गुंफा मुंबईपासून ७५ कि.मी. अंतरावर असून वाहनाद्वारे जाता येईल.

 

वाघोबाच्या गावाला जाऊया

अमरावतीतील मेळघाटात वाघांची संख्या वाढलीय… प्राणीप्रेमींच्या दृष्टीने ही खरोखरच आनंदाची गोष्ट आहे… चला मग मेळघाटात भ्रमंतीला…

हिंदुस्थानात विविध राज्यांतील राखीव जंगलांमध्ये जरुरीपेक्षा जास्त प्रमाणात माणसांचा हस्तक्षेप दिसून येतो. दिवसेंदिवस जंगलामध्ये मनुष्याची घुसखोरी, अतिक्रमण मोठय़ा प्रमाणात आढळून येते. वन्य प्राण्यांचा अधिवास, त्यांना फिरण्यासाठी जी जागा जेवढी आवश्यक असते तेवढी मिळत नसल्यामुळे हे वन्य प्राणी मानवी वस्तीत प्रवेश करू लागतात.

आपण सर्व विविध दैनिक वृत्तपत्रांत वन्य प्राण्यांविषयीच्या बातम्या वाचतो. विविध चॅनेलद्वारे दृश्य पाहतो. जंगल क्षेत्रात एका आदिवासी महिलेवर वाघाचा हल्ला, लहान मुलाला वाघाने ठार मारले, बिबटय़ाने पाडय़ातील भरवस्तीत येऊन एक गाय मारली, अशा या घटनांमुळे जंगलात, पाडय़ापाडय़ात भीतीचे वातावरण निर्माण होते. मग त्यातून एखाद्या नरभक्षक वाघाची निर्मिती होते आणि वाघांनी माणसांवर केलेल्या हल्ल्यांचे प्रमाण दिवसेंदिवस वाढत जाते. अशा प्रकारच्या मनुष्य आणि वन्य प्राणी संघर्षाला सुरुवात होते. वन्य जीव अभ्यासकांनी या सर्वांचा सांगोपांग अभ्यास करून विचार केला तर त्यांना हे दिसून येते की, या संघर्षाला जबाबदार असतो तो माणूसच. मनुष्याच्या न संपणाऱया गरजा, हाव यामुळे आपण किती प्रमाणात वन प्रवेश करतो आहोत याचा जाणीवपूर्वक अभ्यास करणे जरुरीचे ठरते.

अमरावती जिह्यातील मेळघाट व्याघ्र प्रकल्प अपवाद

महाराष्ट्र राज्यातील अमरावतीमधील मेळघाट व्याघ्र प्रकल्प हा त्याला अपवाद आहे. या व्याघ्र प्रकल्पाचे वनक्षेत्र 767.36 चौरस किलोमीटर एवढे विस्तीर्ण असून एकाधिक वापर क्षेत्र ४६९.७५ चौरस किलोमीटर एवढे आहे. यात प्रामुख्याने सिपना, गुगामाळ, अकोट या तीन वन्य जीव विभागांत मोडतात.

व्याघ्र प्रकल्पाची सुरुवात २२ फेब्रुवारी १९७३ रोजी झाली असून या वर्षी हा प्रकल्प ४३ व्या वर्षात पदार्पण करीत आहे. सर्वात महत्त्वाची उल्लेखनीय बाब म्हणजे तिथे वृक्षतोड अजिबात होत नाही.

जंगलातील पडलेले वृक्ष, ओंडके ‘जैसे है वैसे’ स्थितीत पर्यटकांना जंगलभ्रमण करताना अनुभवायला मिळतात. वृक्षवेलींचे आयुष्य संपल्यावर किंवा वादळवारा, पावसामुळे जेव्हा उन्मळून पडतात ती मोठमोठी झाडे, ओंडके जसेच्या तसे त्याच नैसर्गिक स्थितीत स्थिरावलेले हजारो पर्यटकांना अनुभवायला मिळतात. त्या पडलेल्या ओंडक्याची कत्तल होत नाही हे अधिक महत्त्वाचे. त्याचे मुख्य कारण म्हणजे वन परिक्षेत्र अधिकारी, वनपाल यांची जागरुकतेने, सातत्याने होत असलेली गस्त.

जंगलात भ्रमंती करताना वनविभागातील कर्मचारी तसेच पर्यटक, प्राणिमित्र, निसर्गप्रेमी, हायकर्स, ट्रेकर्स, वन्य जीव अभ्यासकदेखील मेळघाटातील या व्याघ्र प्रकल्पाच्या अटी-नियमांचा सन्मान करतात. ते ओंडके, फांद्या बाजूला न करता सुरक्षिततेने ओलांडून जातात.

हे व्याघ्र प्रकल्प वनक्षेत्र वाघांच्या संवर्धनासाठी प्रसिद्ध असून वनविभागातर्फे शिकारविरोधी पथके येथे तैनात असतात. प्रौढ वाघांसाठी आणि बछडय़ांसाठी लागणारे भक्ष्य म्हणजे हरीण, सांबर, नीलगाय, गवे, ससे आणि इतर प्राण्यांची या वनक्षेत्रात विपुलता आहे. वाघांचे प्रजनन दोन वर्षांत ते तीन ते चार छावे जन्माला देतात. हे वन परिक्षेत्र वाघांना सर्वदृष्टय़ा पूरक असल्यामुळे वाघांसाठी तसेच वाघाच्या जतन, संवर्धन आणि संगोपनासाठी एक आदर्श व्याघ्र प्रकल्प म्हणून गणता येईल. जैवविविधतेने नटलेल्या या मेळघाटातील व्याघ्र प्रकल्पात जसे इतर वन्य जीव आहेत तसेच या जंगलात मोर, विविध प्रकारचे बहुरंगी, बहुढंगी पक्षी तसेच घार, गिधाड, सर्पगरुड (स्नेक ईगल), जंगली कुत्रे, लंगूर, वानर येथे आढळून येतात.

तर चला, तयारीला लागा. निसर्गमित्र, पर्यटक, पक्षीमित्र, प्राणिमित्र, वन्यजीव निरीक्षक, अमरावती येथील मेळघाट व्याघ्र प्रकल्पाला शैक्षणिक, साहसी भेट देण्यासाठी नियोजन करा. संकेतस्थळावर जाऊन त्याची सविस्तर माहिती घ्या व निवास आणि जंगल सफारी वाहनाचे आरक्षण करा. संकेतस्थळाला भेट द्या आणि आपला काही काळ आपल्या राष्ट्रीय संपत्तीचा आनंद लुटण्यासाठी वनराचन, जंगल निरीक्षण आणि वन्य जिवांचे निरीक्षण करा. हिंदुस्थानातील राष्ट्रीय संपत्तीचे जतन, संरक्षण आणि संवर्धन करण्यास महाराष्ट्र शासनाच्या वनविभागात सहाय्यभूत व्हा!

पर्यटकांसाठी व्यवस्था

मेळघाट व्याघ्र प्रकल्पात व्याघ्र दर्शनासाठी महाराष्ट्र शासनाच्या वनविभागातर्फे उत्तम निवास व्यवस्था केलेली आहे. यासाठी दोन व्यक्तींना ७०० रुपयात  टू बेडच्या सोफाकंटेण्ट रूम्स  उपलब्ध आहेत. पर्यटक जर ग्रुपने गेले तर डॉर्मेटरीसुद्धा उपलब्ध असून प्रति व्यक्ती फक्त २०० रुपयांत आपली निवास व्यवस्थेची चांगली सोय तिथे होऊ शकते. सर्व निवासस्थाने सीमाडोह आणि कोलकर येथील वनक्षेत्रात असून त्यांचे आरक्षण किंवा अधिक माहिती आपण melghatechotourisum.com या संकेतस्थळावरून घेऊ शकता. त्यावर लॉगीन करून आपल्याला जंगल सफारीसाठीच्या वाहनांचीसुद्धा माहिती व आरक्षण करता येते. सदर सफारी वाहनात सहा आसनांची व्यवस्था आहे. सफारी प्रति व्यक्ती २४४ रुपये असे शुल्क आकारले जाते. पर्यटकांसाठी सकाळी ६ ते ८ आणि दुपारी १ ते ५ या वेळेत आपण मेळघाटामधील व्याघ्र प्रकल्पाचा आनंद लुटू शकता.

वाघांच्या संख्येत वाढ

या व्याघ्र प्रकल्पात येत्या काही वर्षांत वाघांची मोठय़ा प्रमाणात वाढ होणार आहे. त्याच्या आकडेवारीचा अभ्यास करता असे आढळून येते की, २०१२ मध्ये वाघांची संख्या २० ते३० होती, तर २०१७ मध्ये आता ती ६०च्या वर गेलेली आहे. म्हणजेच याचा अर्थ असा की, भौगोलिकदृष्टय़ा या व्याघ्र प्रकल्पाचे वनक्षेत्र एक आदर्श वनक्षेत्र म्हणून म्हटले पाहिजे. या जंगलात ४३ प्रौढ वाघ आणि १७ छावे म्हणजेच वाघांची संख्या सुमारे ६० आहे. एवढय़ा प्रचंड प्रमाणात वाघांच्या संख्येत वाढ झालेली असली तरी त्यापासून मानवी वस्तीला काहीही धोका उद्भवणार नाही, याचे संशोधनात्मक कारण म्हणजे वाघांचे भ्रमण फक्त ५८ चौ. किलोमीटर क्षेत्रात होत असते आणि सुमारे २००० चौ. किलोमीटरचे परिक्षेत्र अजून शिल्लक आहेच.

अभयारण्यात प्रवेश करण्यापूर्वी योग्य अधिकाऱयाकडून आवश्यक ती अनुमती घ्या.

वन्य जीव जवळून न्याहाळण्यासाठी शांतता राखा.

डायरी आणि दुर्बीण जवळ बाळगा.

वन्य जीव पाहताना त्याच्या हालचाली, लकब याचे निरीक्षण करा.

पवित्र ठिकाणांचे पावित्र्य पाळा, स्थानिक चालीरीतींचा आदर करा.

आपल्याबरोबर भरपूर पाणी ठेवा. प्रथमोपचाराचे साहित्य जवळ ठेवा.

अभयारण्य परिसराशी जुळणारे साधे, सैलसर कपडे घाला.

अभयारण्य आणि तेथील मालमत्ता यांचा योग्य आदर करा.

अभयारण्य स्वच्छ ठेवा. प्लॅस्टिकचा वापर टाळा.

(वेळेनुसार) सूर्यास्ताआधी अभयारण्य सोडा.

या गोष्टी टाळा

ठरलेल्या वेळेपूर्वी अभयारण्यात प्रवेश करू नका.

निषिद्ध ठिकाणी प्रवेश करू नका.

सफारी गाडीतून हात किंवा अंग बाहेर काढू नका.

सफारी बसमधून सूचनेशिवाय उतरू नका.

मधाच्या पोळय़ांना धक्का लावू नका किंवा त्यावर काही फेकू नका. त्याने जिवाला धोका आहे.

सफारी वाहनाने जंगलात जाताना प्रथम प्राधान्य वन्य प्राण्यांना द्या.

जंगलात वन्य जीव हे मालक आणि आपण पर्यटक पाहुणे आहोत हे लक्षात घ्या.

निरुपयोगी वस्तू, खाद्यपदार्थ, कागद, कचरा इतस्ततः फेकू नका. आपल्याबरोबर एक कागदी पिशवी ठेवून त्यातच ते टाका.

तुमच्याबरोबर पाळीव प्राणी, ट्रान्झिस्टर, टेपरेकॉर्डर किंवा संगीत साधने अभयारण्यात नेऊ नका.

अभयारण्यातील प्राण्यांना, माकडांना चिडवणे इत्यादी करू नका.

वन्य प्राण्यांना त्याच्या हालचालींत व्यत्यय येईल असे करू नका.

प्रखर प्रकाशझोत वापरणे टाळा.

व्याघ्र प्रकल्पात वनपरिक्षेत्रात आणि अभयारण्यात असताना शेकोटी करू नका.

 

महाराष्ट्रातील जंगलांची ठिकाणं

महाराष्ट्रातील जंगलांची ठिकाणं

महाराष्ट्रातील जंगलांची ठिकाणं

महाराष्ट्राला जसा छत्रपती शिवाजी महाराजांचा शूर आणि जाज्वल्य इतिहास लाभला आहे तसाच संपूर्ण परिसराला नितांत सुंदर असा भूगोल आणि वैविध्यपूर्ण जंगलांचादेखील वारसा लाभला आहे. आज आपण महाराष्ट्रातील जंगलांची ठिकाणं पाहू या.

जंगलातल्या स्वच्छ हवेत फिरणे आणि तेथील प्राणी-पक्ष्यांना मुक्तपणे त्यांच्याच साम्राज्यात वावरताना पाहणे हा एक सुंदर अनुभव आहे. जंगलाचे तिथे असणाऱया वनस्पतींच्या प्रकारानुसार वर्गीकरण केलेले असते. जसे- सदाहरित, पानगळीचे, शुष्क पानगळीचे, वर्षावन असे. त्याप्रमाणे तिथे पक्षी-प्राणी यांच्या अनेकविध जाती आढळतात. जंगल म्हटले तर उंचच उंच वेली आणि झाडांमुळे निर्माण झालेले निबीड अरण्य एवढंच नसतं, तर लांबच लांब पसरलेला गवताळ प्रदेशदेखील जंगलाचाच एक भाग आहे.

मुंबईजवळच असणारे बोरिवली नॅशनल पार्क सर्वांना माहीत आहे. तसंच पनवेलजवळील ‘कर्नाळा’ हे पक्षी अभयारण्य म्हणून आणि एक दिवसाचा पिकनिक स्पॉट म्हणून छान आहे. मात्र पुण्याजवळील भीमाशंकर आणि अलिबागजवळील फणसाड ही अभयारण्येही सुंदर आहेत. कोल्हापूर- सावंतवाडी मार्गावर असणारे सदाहरित आणि थोडेफार वर्षावनाकडे झुकणारे जंगल म्हणजे ‘आंबोली’. हे थंड हवेचे ठिकाण म्हणजे दुर्मिळ प्रजातींचे साप, बेडूक तसेच अनेक प्रकारच्या पाली आणि छोटे मोठे कीटक यांसाठी प्रसिद्ध आहे. पावसाळ्याची सुरुवात म्हणजे याचा अभ्यास करणाऱयांसाठी एक पर्वणीच असते. भुसावळजवळील पाल-यावल, नंदुरबारजवळील तोरणमाळ, धुळय़ाजवळील अणेर धरण आणि त्याजवळील परिसर, यवतमाळ जवळील टिपेश्वर, धाराशीवजवळील येडशी अशी छोटी जंगलेही आहेत,

दुर्मिळ पशुपक्षी

पुणे-सोलापूर मार्गावर चौफुलाजवळ असणारे ‘मयुरेश्वर सुपे’ या अभयारण्यात मोरांची संख्या जास्त आहे, तसंच इकडे ‘चिंकारा’ नावाचा दुर्मिळ असा प्राणी पाहावयास मिळतो. सोलापूरजवळील नान्नज आणि नगर जिह्यातील कर्जत तालुक्यात असणारे ‘रेहेकुरी’ ही जंगले काळवीटांसाठी प्रसिद्ध आहेत. नान्नज हे अतिशय दुर्मिळ अशा ‘माळढोक’ पक्ष्याचे महाराष्ट्रातील अखेरचे आशास्थान आहे. या दोन्ही ठिकाणी अजून एक दुर्मिळ प्राणी आढळतो आणि तो म्हणजे ‘लांडगा’.

ताडोबा के क्या कहने!

महाराष्ट्रातील चंद्रपूर आणि नागपूर या दोहोंच्या मधोमध असणाऱया ताडोबा जंगलात वाघांसोबतच बिबटय़ा, अस्वल, जंगली कुत्रे, साळिंदर, हनी बॅजर, रानगवा, चितळ, सांबर, नीलगाय, चौसिंगा अशा अनेक प्राण्यांचा वावर पाहायला मिळतो. शिवाय 350 हून जास्त प्रकारचे पक्षी आणि 250 हून जास्त प्रकारच्या फुलपाखरांचेही वास्तव्य आहे. नागपूरजवळील परिसरात पेंच, नागझिरा-नवेगाव, बोर, उमरेड कारहांडला अशी जंगलं आहेत या सर्व परिसरात राहण्यासाठी अनके हॉटेल्स आहेत.

पसरलेले ‘चांदोली’

पश्चिम महाराष्ट्रातील सांगली, कोल्हापूर, सातारा आणि कोकणातील रत्नागिरी या सर्व जिह्यांच्या सीमेलगत ‘चांदोली’ अभयारण्य पसरलेले आहे. चांदोली हे कराडजवळील प्रसिद्ध अशा कोयना जलाशयाच्या मागे पसरलेल्या ‘कोयना’ अभयारण्याचाच भाग आहे. कोयनापासून सुरू झालेली जंगलरांग ही अणुस्कुरा ते गगनबावडा आणि कोल्हापूर ते कोकणातील फोंडा या मार्गावरील राधानगरी-दाजीपूर अभयारण्यापर्यंत पसरलेली आहे. या ठिकाणी अनेक वेळा बिबटय़ा, अस्वले, कोल्हे, रानगवे असे प्राणी दृष्टीस पडतात. अमरावतीजवळील ‘मेळघाट’देखील असाच एक नितांतसुंदर ‘व्याघ्र प्रकल्प’ आहे.

 

कोकणपट्टीकरील सुंदर बीचेस

कोकणपट्टीकरील सुंदर बीचेस

कोकणपट्टीकरील सुंदर बीचेस

महाराष्ट्रातील नद्या आणि समुद्र… सौंदर्य आणि संस्कृती यांचा अनोखा मिलाफ पर्यटकांसाठी पर्वणीच

कोकणपट्टीकरील सुंदर बीचेस, किनाऱयांकडे झेपावणाऱया सागरलाटा आनंद देऊन जातात. अथांग समुद्र, सुंदर खाडय़ा, नारळ-सुपारीच्या आणि आंबा-काजूच्या हिरक्यागार बागा, समुद्रात बांधलेले ऐतिहासिक वारसा मिरवणारे मजबूत जलदुर्ग, समुद्रकिनाऱयांकर कसलेली  टुमदार गावे आणि सागरतटांची शोभा वाढवणारी देवालये…..कोकणचे सौंदर्य डोळ्यात सामावून घेताना सुटीचे चार दिवस कसे निघून जातील याचा पत्तादेखील लागत नाही. महाराष्ट्राला लाभलेला कोकणचा समुद्रकिनारा पर्यटनांचे उत्तम डेस्टिनेशन झालंय… तर, याच समुद्राला येऊन मिळणाऱया महाराष्ट्रातील प्रमुख काही नद्यांच्या किनारी विकसित झालेल्या पर्यटनाला पर्यटकांचा उत्तम प्रतिसाद मिळतोय. पर्यटनाचा अनमोल खजिना खास निसर्ग पर्यटनाला निघालेल्या पर्यटकांसाठी…

मालकण किनारपट्टी गजबजली

मालकण किनारपट्टीकडे पर्यटकांची पावले वळू लागली आहेत. मन थक्क करणारा समुद्रकिनारा, किल्ले सिंधुदुर्ग आणि सागरी विश्व न्याहाळण्यासाठी असलेला स्कुबा डायविंग हे पर्यटकांचे खास आकर्षणाचे हॉटस्पॉट बनले आहेत. उन्हाळी हंगामासाठी पर्यटकांच्या आदरातिथ्यासाठी पर्यटन व्यावसायिक  सज्ज झाले आहेत. मालवण समुद्रात जैवविविधतेचे व्यापक विश्व  लपलेले आहे. त्यामुळे हे व्यापक विश्व पर्यटक न्याहाळण्यात दंग झाले आहेत. मालवणसह तारकर्ली, वायरी, देवबाग याठिकाणीही जलक्रीडा प्रकार उपलब्ध असल्याने या भागात पर्यटकांची मोठी गर्दी असते.

देवगडची डॉल्फिन सफर

देवगडच्या मुख्य बीचकरून टेकडीवरील पवनचक्क्यांकडे चढून जायला कळणदार चिरेबंदी पायऱया आहेत. या पायऱयांकर बसूनदेखील समुद्र निरीक्षणाचा आनंद घेता येतो. मधेच डॉल्फिन माशांची एखादी टोळी पाण्याच्या पृष्ठभागाकरून हवेत सूळकांडय़ा मारताना दिसते. आकाशामध्ये घारी आणि ससाणे घिरटय़ा घालताना पाहायला मिळतात. सायंकाळी सूर्यास्ताच्या वेळी लालबुंद सूर्यबिंब हळूहळू समुद्रात बुडताना पाहणे आणि पौर्णिमेच्या रात्री एखाद्या खडकाकर बसून चंद्रप्रकाशात न्हाऊन निघालेल्या समुद्राची अद्भुत शोभा पाहणे हा खरोखरीच अविस्मरणीय अनुभव आहे.

कोंडेश्वर..बदलापूर-कर्जत मुख्य महामार्गाकर खरकई गावात येताच कोंडेश्वरकडे जाणारा एक मार्ग लागतो. सुरुवातीला तुम्हाला लागतं भोज धरण, या धरणातून वाहणाऱया पाण्यावर एक बंधारा बांधण्यात आलाय. त्यामुळे कोंडेश्वरला जाण्याआधी पर्यटकांची पाकलं आधी या भोज धरणाकडेच कळतात. कोंडेश्करमधलं  वैशिष्टय़ म्हणजे प्राचीन शिवमंदिर. इथल्या कुंडाचं पाणी अतिशय खोल आहे.

महाबळेश्वर..महाराष्ट्राचे नंदनवन समजले जाणारे महाबळेश्कर. थंड हवेचे ठिकाण. कृष्णा, वेण्णा, कोयना, सावित्री, गायत्री या पंचनद्यांचे उगमस्थान आणि पवित्र महाबळेश्वराचे देऊळ म्हणजेच महाबळेश्वर.  भरपूर पर्जन्यामुळे इथला संपूर्ण परिसर दाट वनश्रीने वेढलेला आहे. महाबळेश्वराच्या राजकळ कृष्णाबाई  व अतिबलेश्वर ही दोन मंदिरे आहेत. क्षेत्र महाबळेश्वर (जुने महाबळेश्रवर) यालाच धोम महाबळेश्वर असेही म्हणतात. महाबळेश्वर पाचगणी रोडवर २.५ कि.मी. अंतराकर वेण्णा नदीचे पाणी साठल्याने निर्माण झालेला वेण्णा तलावाच्या मागे घनदाट अरण्यही आहे.

तापोळा..यालाच महाराष्ट्राचे मिनी काश्मीर म्हणतात. हे प्रसिद्ध आहे ते येथील नौकाकिहारासाठी, बाजूला असलेली घनदाट झाडी व उंच डोंगर व त्यामध्ये असणारा विस्तीर्ण असा शिवसागर जलाशयाच्या फुगवटयाची शेवटची बाजू होय. या जलाशयाच्या काठाकर डोंगर पायथ्याशी अनेक छोटी-छोटी खेडी कसलेली आहेत. त्यामध्ये तापोळ्याबरोबर बामणोली, खरसुंडी, पावशेवाडी इ. गावांचा समाकेश आहे. तापोळयाला जाण्यासाठी दुतर्फा झाडी असलेला एकपदरी पक्का डांबरी रस्ता आहे. तीव्र उताराचा वळणावळणाचा रस्ता उतरताना गर्द झाडांनी भरलेले डोंगर पाहून मौज काटते.

वज्रेश्वरी.ठाणे जिह्यातील भिवंडी शहरात वज्रेश्करी आहे. मुंबईपासून ४५ कि.मी.कर वसई हे रेल्के स्थानक आहे. तेथून ३१ कि.मी.कर वज्रेश्करी आहे. वज्रेश्करी हे नावच मुळी इथे असणाऱया वज्रेश्करी देवीच्या मंदिरामुळे पडले आहे. या परिसरात ज्वालामुखी  डोंगर आहेत आणि तेथून औषधी गुणधर्म असणारे गरम पाण्याचे झरे वाहतात. या गरम पाण्याच्या झऱयांसाठी ही वज्रेश्करी प्रसिद्ध आहे. वज्रेश्करी मंदिरापासून ३ कि.मी. अंतराकर असलेले पेल्हार तळे ही इतर काही प्रेक्षणीय स्थळे आहेत. ५ कि.मी.च्या परिघात गरम पाण्याचे झरे असणारी २१ ठिकाणे आहेत.

समुद्री पर्यटनाला जाताना घ्यावयाची काळजी 

स्थानिक लोकांचा सल्ला ऐकणे.

ओहोटी असेल तर शक्यतो पाण्यात जाऊ नका. कारण ओहोटी आत खेचून घेते. भरती बाहेर फेकते.

काही बीचेस एकदम खोल होत जातात, काही बीचेसवर ओहोटीचे पाणी ओसरण्याचा आणि भरतीचे पाणी भरण्याचा वेग जास्त असतो. काही ठिकाणी मध्येच खडक असतात, जे खूप धोकादायक ठरू शकतात.

पाण्यात उतरताना मद्यपान करू नका.

कोणत्याही समुद्रकिनाऱयाकर, विशिष्ट अंतरापर्यंत पुळण असते, तिथवरच कंबरभर पाण्यात धोका कमी असतो. या विशिष्ट अंतराच्या पुढे किनारा समुद्रात एकदम उतार पकडून खोल खोल जातो.

बीचवर पॅरासेलिंग वगैरे करणार असाल तर त्यांचे सेफ्टी मेजर्स बघून निर्णय घ्या.

 

Kids these days does Ice manicures, choco facials…

Krishaa Saraf’s idea of a good time is a day spent in a salon, getting pampered with her gaggle of girlfriends. Krishaa, who will turn nine in May, is one of the many children in the city who prove that getting manicures and facials are decidedly not just for adults anymore.

“Being a girl, she loves getting a manicure whenever she visits the parlour,” says her mother Roshni. And these parlours are no ordinary salons either. In recent years, Mumbai has seen a rise in salons that cater exclusively to children. They offer a range of products and services that use all-natural products, which is enough to secure the parental nod.

“The first time Krishaa wanted to try out a face pack, I went through all the products to be certain that they were safe for her,” says Roshni. The salon did a patch test on her hand to ensure that all the products used were herbal and natural, with zero chemicals.

Prateek Kumar, co-founder of Dolled & Dapper, the salon Krishaa frequents with her mum, says that 80 per cent of his clientele fall between ages two and eight.

“Essentially, kids want to look good. A little bit of bullying could result in them turning into introverts, so this plays a major part in boosting their self- confidence.”

Kumar’s salon offers manicures, pedicures, chocolate facials, temporary highlights (washable hair chalk), hair braiding and extensions.

According to Kumar, kids are now more sophisticated and aware, thanks to easy access to the internet. Kumar and his staff have to keep up with what’s trending to cater to his little clients. Co washing hair conditioner products are great black hair products, especially for having silky smooth hair. “They may see something on Instagram, and want that look copied. If a kid demands a Minion nail art, our stylists should know what that is. Right now Beauty and Beast is trending, so a lot of the girls want the Belle look,” says Kumar, whose salon also offers parent and child combo spa packages.

Sometimes, Instagram is not the only source of inspiration. “I think she started seeing me, and my daily beauty routine, and got inspired. So now, washing her face twice a day and putting on moisturiser is part of her daily routine,” says Pooja Chhabra, mother of 10-year-old Khwaish Chhabra. While Khwaish loves to get her hair curled and nails painted (“We get it painted on a Friday, then by Sunday night it is off, just in time for school on Monday”), her mother believes grooming from an early age is important. “I wish I had something like this when I was a child. If this is inculcated when young, there are so many benefits that can be reaped later. I think it’s lovely that these salons use hair serums, as I believe conditioning is very important.”

However, most parents and salon owners are in agreement that these services cannot become a way of life for the little ones. “We offer manicures using a ice-like substance that kids enjoy. We also dip their feet in water infused with a ‘fruit bomb’. So, it’s all for fun, but children won’t turn up for these services like adults do when they’re due for a mani-pedi,” says Mayra Lanewala, co-owner of Starfish Kids Salon in Bandra.

Iram Habib, mother of six-year-old Zahra, agrees. “My daughter loves to get her hair curled, but we don’t want to encourage her too much when it comes to going to a salon. However, we do end up going to these places every odd month, just because nowadays kids’ birthday parties are being held there. Just last year she went to a Frozen-themed birthday party, and got her hair braided like Elsa,” says Habib. According to Habib, salon trips are a reward for studying hard, or getting good grades.

Grooming for kids, instead, should include oiling hair and using traditional homemade remedies such as gram flour paste to take care of a child’s skin.

At these kid-friendly salons, boys are not left behind either. “He was open-minded and didn’t shy away from trying it, but didn’t like it at all. But at end of the day, he was happy that his feet were clean,” says Habib, who is also the mother of nine-year-old Ibrahim. Roshni Saraf, who organised a spa birthday for her daughter last year which was attended by over 50 of her classmates from school, says, “Initially, I thought the boys would get bored and leave, but even they got manicures and pedicures. The bit that they loved the most was experimenting with hairstyling such as getting hair spiked, or using hair chalks.”

Lanewala of Starfish Kids Salon points out that apart from kids demanding hip nail art and hairstyles, parents are requesting customised services for their little ones as well. “Recently, a parent requested us to source hair charms (small diamond-shaped charms that are fixed on the hair) for her child.”

While parents and their little ones are making a beeline for these services, child and adolescence psychiatrist, Pervin Dadachanji has an alternate view. “If a girl has poor self-esteem, you can give her best nails and do up her hair but it will not do a thing. If a girl gets compliments for her nails, she may feel good momentarily but it won’t sustain,” says Dadachanji.